138775 (724545), страница 2

Просмтор этого файла доступен только зарегистрированным пользователям. Но у нас супер быстрая регистрация: достаточно только электронной почты!

Текст из файла (страница 2)

Спадчына кельцкай міфалогіі захавалася і ў літаратурных помніках уласна эпічнага і чарадзейнага характару, перш за ўсё ў адпаведных ірландскіх сагах. Шэраг саг суадносіцца з “гераічным стагоддзем” Ірландыі – эпохай на рубяжы нашай эры, калі ўладамі (найбольш буйнай этнічнай групай Паўднёвай Ірландыі, якая дала назву правінцыі Ольстэр) кіраваў Конхабар, яны вылучаліся ў подзвігах Кухуліна, Фергуса, Конала і іншых герояў. Нямала эпізодаў і парсанажаў саг маюць міфічную аснову і дапаўняюць паведамленні ўласна міфалагічных апавяданняў. Водгукам уяўлення аб вялікай багіне – маці багоў (вельмі стойкага ў кельцкай міфалогіі) з’яўляюцца рысы аблічча Медб, кіраўніцы Коннахта і жонкі Айліля; з гэтым уяўленнем звязаны і паданні аб кіраўніцах іншасвету (Аінэ, Кліодна і інш.), якія захаваліся ў сагах. Боскі воблік захавалі і настаўніцы герояў, напрыклад Скатах, а таксама боствы вайны Моррыган, Немаін і Бадб (гэта імя захавалася ў гальскім cathubodua). Тры міфічныя персанажы па імені Маха – жонкі Немеда, Кімбаета і Крунху – разглядаліся французскім вучоным Ж. Дзюмезілем як увасабленне магічных ведаў, веннага мастацтва і ўрадлівасці. Часам гэтыя аспекты сумяшчаюцца ў адным персанажы, напрыклад, Ану, Каіллех Берры (апошняя захавала вядомасць у фальклоры Ірландыі і Шатландыі да нашага часу). Шэраг мужчынскіх персанажаў саг, перш за ўсё Брыкрыў, Ку Роі і Мідыр, таксама боскага паходжання. Брыкрыў (сага “Пір Брыкрыў”) – тыповы міфалагічны плут-трыксцер, які сее разлад сярод герояў; Мідыр (гальскае Deo Medru) – уладальнік Сіда (чарадзейнага ўзгорка, дзе жылі сіды) Бры Леіт, боства іншасвету; Ку Роі – вопытны ў магіі і падарожнік, у абліччы бажэственнага пастуха падобны на старажытнаіндыйскага Пушана. Міфалагічную аснову маюць многія сюжэтныя хады і эпізоды саг – апавяданні пра магічныя іспыты, спаборніцтвы з іншасветнымі істотамі, падарожжы ў іншы свет (Кухулін, Крымтан Ніа Наір, Бран) і інш. Міфалагічна і фігура Кухуліна – галоўнага героя, “які не меў роўных сярод смяротных”, сына Луга і Дэхцірэ (па іншай версіі, ён народжаны ад інцэста з сястрой або дачкой Дэхцірэ). Аповяды аб яго дзіцячых подзвігах падобны на абрады ініцыяцыі, многія эпізоды жыцця арганічна ўключаюцца ў індаеўрапейскую міфагераічную традыцыю (бітва з трыма ворагамі, забойства ўласнага непазнанага сына, магічныя пераўтварэнні і інш.).

Некалькі асобна знаходзяцца апавяданні пра легендарнага празарліўца Фінне, якія карысталіся пераважнай папулярнасцю ў пазнейшым фальклоры. Ён узначальваў атрады воінаў, якія жылі ў лясах і прысвяцілі ўсё сваё жыццё паляванню і вайне; яны часта прыводзілі да кантактаў з іншасветам. Сын Фінна Оісін (Оссіан) дажыў, па легендах, да часу святога Патрыка (напалову легендарнага заснавальніка ірландскай царквы V ст.) і паведаміў яму паданні, звязаныя з абрысамі рэльефу Ірландыі, яе рэкамі, азёрамі і інш.

Спадчына кельцкай міфалогіі і эпічных паданняў існавала потым у фальклоры народаў Ірландыі, Уэльса, Карнуола, вострава Мэн і Брэтані (раёнаў устойлівага захавання кельцкай мовы і культурнай традыцыі) і ўзбагаціла еўрапейскую літаратуру сярэдніх стагоддзяў. Кельцкімі ў сваёй аснове з’яўляюцца легенды пра караля Артура і рыцараў Круглага стала, Трыстана і Ізольду, да валійскіх (а таксама карнуолскіх) прататыпаў узыходзяць як яны самі, так і многія героі звязаных з імі паданняў – Пеллес (Пуйл), Мэрлін (Мірдын) і многія іншыя. З кельцкім мінулым звязаны легенды пра Граале, “краіну дурных” Аваллоне; аповяд пра дзяцінства Фінна стаў адной з асноўных крыніц апавядання пра дзяцінства выхаванага ў лесе рыцара Парцыфаля (Персэваля) – героя рамана ў вершах сярэдніх стагоддзяў.

Аднак панарама кельцкай міфалогіі сёння адкрыта далёка не поўнасцю, у ёй яшчэ нямала белых плям…

Спіс літаратуры:

• “Энциклопедия по мифологии”, том 1, коллектив авторов под редакцией С.А.Токарева, М., Советская энциклопедия, 1987 год, стр. 633-637, статья С.В.Шкунаева;

• Журнал “Наука и жизнь”, №3, 1998 год, стр. 72-80, статья по материалам журнала “Шпигель”.

Характеристики

Список файлов реферата