58651 (672696), страница 2
Текст из файла (страница 2)
Аднак асноўныя падзеі адбываліся пазней, падчас "вялікага перасялення народаў", пасля таго, як готы, а затым гуны агнём і мячом разварушылі Еўропу.
3 рухам славян у V-VI стст. на Балканы, а адтуль - у бок багатых рымскіх правінцый i на ўсход - звязваюць з'яуленне ў цэнтральнай i Усходняй Еўропе першых бясспрэчна славянскіх археалагічных помнікаў, вядомых як культура пражскага тыпу. Масавае славянскае засяленне Беларусі распачалося ў VI ст., доўжылася да X-XI стст. Апошнім было заселена Панямонне.
Наперадзе ішлі ўзброеныя славянскія дружыны, яны будавалi на cваім шляху ўмацаваныя гарадзішчы, многія з якіх пазней сталі гарадамі. Услед за дружынамі ішло земляробчае насельніцтва. Славяне часткова выцеснілі балтаў, часткова - aciмiлявалі. На працягу шэрагу стагоддзяў (VI-XIII) адбываліся складаныя працэсы этнічнага ўзаемадзеяння славян i балтаў.
Балты, якія прыйшлі на Беларусь з Сярэдняга Падняпроўя, засвойвалі мясцовы даіндаеўрапейскі субстрат. На працягу II тысячагоддзя да н. э. адбываўся працэс змешвання балтаў (індаеўрапейцаў) з мясцовым насельніцтвам, асіміляцыі апошняга: "чыстых" этнасаў не icнye, усе этнасы ўтвараюцца ў выніку змешвання народаў [2; 25].
Першапачаткова балты пасяліліся ў Папрыпяцці i Падняпроўі, а на поўначы Беларусі яшчэ тысячу гадоў мела ўплыў фіна-ўгорскае насельніцтва. 3 рассяленнем індаеўрапейцаў змяніўся не толькі этнічны склад насельніцтва Беларусі, але змянілася i эпоха. Каменны век ycтупiў месца бронзаваму веку (3 — 2 тыс. гг. да н.э. — 1 тыс. гг. да н.э.). Старажытная эканоміка, заснаваная на рыбалоўстве, паляванні i збіральніцтве, паступова замянялася земляробствам i жывёлагадоўляй. Індаеўрапейцы займаліся плужным земляробствам. Плуг вядомай канструкцыі, які дайшоў да нас у малюнках таго часу, быў знойдзены ў тарфяніку каля в.Капланавічы ў Клецкім раёне.
Такім чынам, балцкі этап этнічнай гісторыі Беларусі – гэта час распаўсюджання на Беларускіх землях індаеўрапейцаў з іх асноўнымі заняткамі – земляробствам і жывёлагадоўляй, час інтэнсіўнай асіміляцыі мясцовага неалітычнага насельніцтва.
У II тысячагоддзі да н. э. Тэрыторыя, на якой жылі славяне значна паменшылася з прычыны міграцыі германскіх плямён. Са сваёй прарадзімы частка славян пачала масавы рух на поўдзень і засяліла Балканы, землі сучаснай Юшаславіі, Балгарыі – утварылася галіна славян, якіх называюць паўднёвымі.
Другая частка славян са сваёй прарадзімы рухалася на ўсход, дайшла да Дняпра. Такім чынам сфарміравалася група паўднёвых славян.
Заходнія ж славяне (сёння – чэхі, славакі, палякі) засталіся на сваёй прарадзіме.
Асноўную тэрыторыю Беларусі ў VI— VIII стст. займалі плямёны ўсходніх і дняпроўскіх балтаў, у асяроддзе якіх усё больш пранікалі славяне.
Але не на поўначы і не ў цэнтры Беларусі вырашаліся асноўныя пытанні славянскага этнагенезу. Толькі ў VI—VIII стст. на паўднёвым захадзе Беларусі пасяляліся плямёны старажытных славян. Прыпяць стала славянскай ракою.
Буйным дасягненнем археалагічнай навукі з'явілася адкрыццё паселішчаў і могільнікаў славян V—VII стст. на правабярэжнай Украіне, Чэхаславакіі, Польшчы, усходзе Германіі, Румыніі. Упершыню яны былі выяўлены ў наваколлі Прагі і пагэтаму атрымалі назву культуры пражскага тыпу. Гэта самыя раннія помнікі, славянская прыналежнасць якіх даказана археалагічным шляхам [4; 11].
На тэрыторыі Усходняй Еўропы называюцца помнікамі тыпу Карчак па сялу ў Жытомірскай вобласці, каля якога яны шырока вывучаліся. Найбольш істотныя прыкметы культуры славян выяўляюцца ў формах ляпных пасудзін, домабудаўніцтве і пахавальнай абраднасці.
Помнікі славянскай культуры знойдзены ў паўднёвай частцы Беларусі: на ўскраіне г. Петрыкава каля вёсак Курадава, Гарадзішча, Кажан-Гарадок, Чэрнічы і інш., па рэках Прыпяць, Ясельда і Гарынь.
Ва Усходняй Еўропе (гэта значыць на тэрыторыі сучаснай Беларусі, Расіі і Украіны), славяне асімілявалі мясцовае, адпаведна балцкае, фіна-угорскае і цюркскае насельніцтва. Рассяліўшыся, усходнія славяне ўяўлялі сабой адзіны народ, мелі агульную культуру, мову, а сваю назву атрымалі па месцы пражывання.
Такім чынам, этнічную гісторыю Беларусі ўмоўна можна падзяліць на два перыяды: даіндаеўрапейскі, які характарызуецца панаваннем такіх форм гаспадаркі, як паляванне, рыбалоўства, збіральніцтва, супадае з каменным векам; індаеўрапейскі – супадае з бронзавым векам, характарызуецца рассяленнем індаеўрапейскіх плямён. У рамках індаеўрапейскага перыяду вылучаецца балцкі, які характарызуецца пранікненнем балтаў на тэрыторыю сучаснай Беларусі. Балты, у сваю чаргу, былі з цягам часу часткова выцеснены і асіміляваны славянскімі плямёнамі
Літаратура
1. Гісторыя Беларусі: Навучальны дапам. для ВНУ, каледжаў, ліцэяў, гімназій і школ / БДУ.Гіст. фак.; Навукова-даследчая лабараторыя гіст.Беларусі; Навук.рэд. Каханоўскі А.Г., Яноўскі А.А. - Мн.: Эканомпрэс; Фінансы, улік, аўдыт, 1998. - 298с.
2. Гісторыя Беларусі: У 2 ч.:Вучэб.дапам.для студ.ВНУ. Ч.1 : Ад старажытных часоў - па люты 1917 г. / Рэд.Новік Я.К.,Марцуль Г.С. - Мн.: Універсітэцкае, 1998. - 416с.
3. Гісторыя Беларусі: У 6 т. Т.1 : Старажытная Беларусь: Ад першапачатковага засялення да сярэдзіны XIIIст. - Мн.: Экаперспектыва, 2000. - 351с.:
4. Гісторыя Беларусі ў кантэксце сусветных цывілізацый: вучэб. дапаможнік : у 2 ч. Ч. 1 / [пад рэд. А.А. Кавалені, В.Ф. Касовіча] ; М-ва адукацыі РБ, УА "БДПУ імя М. Танка". - 2-е выд. - Мінск: БДПУ, 2005. - 150 с.
5.Ковкель И.И. История Беларуси с древнейших времен до нашего времени. - Мн.: Аверсэв, 1998; 2000; 2001. - 592с.
6. Мяснікоў А.Ф. Гісторыя Беларусі: ад старажытнасці да нашых дзен : пытанні і адказы : даведнік-дапаможнік. - 2-е выд., дап. і перапрац. - Мінск: ТэтраСістэмс, 2004. - 271 с
![](https://s.studizba.com/z.php?f=/templates/si/i/noavatar.png&w=100&h=100&t=1"){kind=avatar}
