57779 (672111), страница 3
Текст из файла (страница 3)
Якія ж прычыны абумовілі такую сітуацыю? Мы перакананы ў тым, што віны рэвалюцыі ў гэтым няма. Задача рэвалюцыі — разбураць стары, аджыўшы грамадскі лад і адкрыць магчымасць будаваць новае жыццё. А якое жыццё і як будаваць — гэта вырашае не рэвалюцыя, а тыя грамадскапалітычныя сілы, якія дзейнічаюць падчас і пасля рэвалюцыі. Грамадзянская вайна і замежная ўзброеная інтэрвенцыя — не арганічныя часткі рэвалюцыі, як сцвярджаюць некаторыя гісторыкі, а вынік памылковай дзейнасці тых класаў, сацыяльных груп, іх палітычных партый, якія ўсклалі на сябе эадачу будаўніцтва новага жыцця.
Калі б не было разгону Устаноўчага сходу, калі б не было неабгрунтаваных памкненняў да падштурхоўвання сусветнай сацыялістычнай рэвалюцыі, а замест гэтага аб'ектыўна ацэнена Кастрычніцкая рэвалюцыя і выпрацаваны тэарэтычна абгрунтаваны паслярэвалюцыйны курс дэяржаўнага, эканамічнага і культурнага развіцця краіны, які адпавядаў бы інтарэсам большасці народаў і служыў асновай для раўнапраўных адносін э іншымі краінамі, то грамадзянскай вайны, эамежнай інтэрвенцыі магло б і не быць.
Які ж усё такі характар насіла Кастрычніцкая рэвалюцыя? Ці была яна сапраўды сацыялістычная? Кастрычніцкая рэвалюцыя, як не раз падкрэсліваў У.Ленін, прасунулася далёка наперад таго пункта, дзе павінна завяршыцца дэмакратычная рэвалюцыя. Гэта было неабходна для таго, каб у момант яе адкату яна не адступіла далей, чым патрэбна для перамогі гэтай рэвалюцыі. Такое забяганне наперад уласціва калі не ўсім, то пераважнай большасці рэвапюцый мінулага. Ф.Энгельс лічыў гэтую з'яву заканамернасцю. Такі крок зрабіла і Кастрычніцкая рэвалюцыя, аднак гэта зусім не аэначае таго, што яна была рэвалюцыяй сацыялістычнай. Зазначым, што нават у Леніна не было цвёрдага пераканання ў тым, што Кастрычніцкая рэвалюцыя з'яўляецца сацыялістычнай. У сваіх выступленнях на II Усерасійскім з'ездзе Саветаў, у дакументах з’езда гэтую рэвалюцыю ён называў рабочасялянскай, савецкай рэвалюцыяй. У сакавіку 1921 г. ім зроблены запіс (з заўвагай "в печати сгладить"), які сведчыць пра сумненні, якія ў яго захаваліся, адносна таго, "буржуазный" або "социалистический" характар мела рэвалюцыя19.
Заключэнне
Кастрычніцкую рэвалюцыю можна лічыць трэцім этапам той рэвалюцыі, якая пачалася ў студзені 1905 г. Рэвалюцыя 1905—1907 гг., і рэвалюцыя Лютаўская, і рэвалюцыя Кастрычніцкая вырашалі задачы дэмакратычнага характару — звяржэння самадзяржаўя, ліквідацыі рэшткаў прыгонніцтва, буйнога памешчыцкага землеўладання, знішчэння каланіяльнага і нацыянальнага гнёту, руйнавання "турмы народаў", выхаду краіны з вайны шляхам заключэння дэмакратычнага міру, усталявання дэмакратычных праў і свабод і іншых. Таму ўсе гэтыя рэвалюцыі складаюць адно цэлае і з'яўляюцца яго часткамі. У "Письмах из далека" У.Ленін разглядаў Лютаўскую рэвалюцыю як першы этап, які даў уладу буржуазіі, і заклікаў пры наспяванні ўмоў пераходзіць да другога этапу, які павінен быў даць уладу рабочым і сялянам.
Вопыт паказвае, што і ў Англіі, і ў Францыі, і ў іншых краінах буржуазна-дэмакратычная рэвалюцыя праходзіла некалькі этапаў, якія ў гістарычнай літаратуры часта называюць самастойнымі рэвалюцыямі, што, аднак, не парушае іх арганічнай сувязі паміж сабою, іх адзінства.
Спроба У.Леніна паскорыць рэвалюцыю шляхам пераводу напалову яшчэ феадальнай краіны на рэйкі некапіталістычнага развіцця, паступовага выспявання для ўступлення ў камуністычную грамадскаэканамічную фармацыю па прычыне яго смерці не атрымапа тэарэтычнай распрацоўкі. 3 канца 20-х гг. краіна пачала будаваць такі грамадскі лад, які праз 70 гадоў разваліўся. Часам узнікае пытанне: а ці э'яўляецца Кастрычніцкая рэвалюцыя апошняй у гісторыі Усходняй Еўропы. Для таго, каб пацвердзіць такую думку або адкінуць яе, час яшчэ не наступіў. Што чакае нас наперадзе: новы этап рэвалюцыі ці многа разнапланавых рэформаў? Магчыма, XXI стагоддзе адкажа на гэтае пытанне.
Літаратура
-
Булдаков В. П. Красная смута: Природа и последствия революционного насилия. М., 1997.
-
Вада Х. Российские революции 1917 г. как комплекс революций в эпоху мировых войн // Россия в XX веке: Историки спорят. М., 1994.
-
Великая Октябрьская социалистическая революция в Белоруссии. Документы и материалы. Мн., 1957. Т. 1-2.
-
Гісторыя Беларусі. Пад рэд. А. Г. Каханоўскага. Мн., 1996.
-
Гісторыя Беларусі. Ч. 2. XIX-XX ст. Пад рэд. І. П. Крэнь і інш. Мн., 2002.
-
Ігнаценка І. М. Кастрычніцкая рэвалюцыя на Беларусі: асблівасці і вынікі. Мн., 1995.
-
Карр Э. Революция в России и Запад // Свободная мысль, 1991, № 16.
-
Ленин В.М. Полн. собр. соч. Т. 34.
-
Мяснікоў А. Ф. Беларусь ў 1917 годзе // Гуманітарна –эканамічны веснік. 1997. № 3.
-
Нарысы па гісторыі Беларусі. Ч. 1-2. Мн., 1994-1995.
-
Рудович С. Беларусь, 1917-й: На сквозняках российской этнополитики // Неман. 1997. № 11.
-
Сироткин В. О мировой революции в России, которую мы потеряли // Свободная мысль, 1992, № 15.
-
Сяменчык М. Я. Грамадска-палітычнае жыцце на Беларусі у перыяд Лютаўскай і Кастрычніцкай рэвалюцый (сакавік 1917-сакавік1918 гг). Ч. 1-2. Мн., 2001.
-
Сяменчык М. Я. Лютаўская (1917 г.) рэвалюцыя на Беларусі // Гуманітарна –эканамічны веснік. 1997. № 3.
1 Вада Х. Российские революции 1917 г. как комплекс революций в эпоху мировых войн // Россия в XX веке: Историки спорят. М., 1994. С. 143-146.
2 Булдаков В. П. Красная смута: Природа и последствия революционного насилия. М., 1997.
3 Великая Октябрьская социалистическая революция в Белоруссии. Документы и материалы. Мн., 1957. Т. 1. С. 853.
4 Великая Октябрьская социалистическая революция в Белоруссии. Документы и материалы. Мн., 1957. Т. 1. С. 853.
5 Мяснікоў А. Ф. Беларусь ў 1917 годзе // Гуманітарна –эканамічны веснік. 1997. № 3. С. 27.
6 Ігнаценка І. М. Кастрычніцкая рэвалюцыя на Беларусі: асблівасці і вынікі. Мн., 1995. С. 87.
7 Ленин В.М. Полн. собр. соч. Т. 34, с. 222.
8 Великая Октябрьская социалистическая революция в Белоруссии. Документы и материалы. Мн., 1957. Т. 2. С. 258.
9 Ігнаценка І. М. Кастрычніцкая рэвалюцыя на Беларусі: асблівасці і вынікі. Мн., 1995. С. 99.
10 Гісторыя Беларусі. Ч. 2. XIX-XX ст. Пад рэд. І. П. Крэнь і інш. Мн., 2002. С. 294.
11 Ігнаценка І. М. Кастрычніцкая рэвалюцыя на Беларусі: асблівасці і вынікі. Мн., 1995. С. 105.
12 Сяменчык М. Я. Грамадска-палітычнае жыцце на Беларусі у перыяд Лютаўскай і Кастрычніцкай рэвалюцый (сакавік 1917-сакавік1918 гг). Ч. 2. Мн., 2001. С. 78.
13 Ігнаценка І. М. Кастрычніцкая рэвалюцыя на Беларусі: асблівасці і вынікі. Мн., 1995. С. 107.
14 Карр Э. Революция в России и Запад // Свободная мысль, 1991, № 16, с. 24.
15 Сироткин В. О мировой революции в России, которую мы потеряли // Свободная мысль,
1992, № 15, с. 26.
16 Сироткин В. О мировой революции в России, которую мы потеряли // Свободная мысль,
1992, № 15, с. 22.
17 Ігнаценка І. М. Кастрычніцкая рэвалюцыя на Беларусі: асблівасці і вынікі. Мн., 1995. С. 112.
18 Сироткин В. О мировой революции в России, которую мы потеряли // Свободная мысль,
1992, № 15, с. 27.
19 Ленин В.М. Полн. собр. соч. Т. 43. С. 371.















